 |
 |
|
ha gia sco pitschen mattatsch, sco er ses frars, fatg musica en il ravugl da la famiglia. El ha frequentà la scola mercantila e pli tard studegià al conservatori a Turitg ed a l'Academia per musica da scola e musica sacrala a Lucerna, cun chant a solo en il rom principal. Oz lavura Duri sco administratur da la cassa da malsauns publica en Engiadina bassa ed instruescha a la scola da musica ed a la scola populara. Ultra da quai dirigia el il chor maschadà Rudè da chant Engiadina.
|
 |
 |
|
è il manader musical dals Fränzlis. Oriundamain è el stà scrinari. Ma gia baud ha el barattà la resgia e la splauna cun la clarinetta. Al conservatori a Turitg ha el studegià musica. Uss instruescha Domenic a diversas scolas da musica e suna en pliras furmaziuns ed orchesters dals pli differents stils.
|
 |
 |
|
ha l'emprim lavurà sco scolast secundar. Cun quarant'onns ha el smess sia professiun per daventar schurnalist da radio. Fin a sia pensiun ha el lavurà durant 20 onns sco redactur e moderatur dal Radio Rumantsch a Cuira. Cun indesch onns ha el cumenzà a sunar violina. Durant bunamain ventg onns ha el però sunà principalmain ghitarra. Il pli gugent chantava el e cumponiva sez chanzuns popularas. Cun la fundaziun dals Fränzlis en ils onns otganta è si'amur per la violina puspè sa dasdada.
|
 |
 |
|
*1985, è creschida si a Sulgen en il chantun Turgovia. Ha studegià communicaziun visuala a la Scol'auta d'art ed art applitgà a Luzern. Actualmain sa perfecziunescha ella a la scol'auta d'art a Turitg. Sper il studi lavura ella independentamain sco graficra ed ilustradura. Ella suna era la viola en 'Orchester sinfonic svizzer da giuventetgna ed en l'Ensemble da chombra Son Gagl.
|
 |
 |
|
ha l'emprim terminà in studi sco inschigner da maschinas diplomà a la Scola politecnica federala a Turitg ed è alura sa decidì da far in studi da musica al conservatori a Winterthur cun l'instrument principal posauna e l'instrument secundar clavazin. En in studi autodidactic ha el emprendì da sunar accordeon e gìun. Oz lavura Curdin sco scolast da musica. El suna en differentas furmaziuns ed ama tant il jazz sco la musica populara.
|
|

|
|
|
"I vegnan, ils Fränzlis!" Cura che quest clom era d'udir saveva la giuventetgna dal vitg: Oz sautain nus fin la damaun baud.
Ils Fränzlis appartegnevan a la dinastia da la famiglia Waser ch'è immigrada en Svizra l'emprima mesadad dal 19avel tschientaner da la Svizra centrala sur la Surselva fin en Engiadina. Il num da famiglia n'è betg stà da grond'impurtanza, il prenum però bain: el è stà la marca da la gruppa da musica represchentada da Franz, Franz-Anton, Franz-Xaver e Franz Josef. Franz Josef, il pli renumà dals musicists, era in mat pitschen, flaivel e tschorv. Cunquai ch'el n'era betg abel da gidar en il manaschi puril dals geniturs, pudeva el sviluppar persuenter ses talents sco violinist virtuus. Sche ses frars e ses cusrins èn medemamain stads uschè buns musicists, na savain nus betg. Displaschaivlamain (u forsa per fortuna?) na datti naginas registraziuns dals Fränzlis.
Tant pli vivain nus da las bellas istorgias che vegnan raquintadas da la dinastia da musicists legendara.
Segir è però ch'ils instruments ad artg èn stads da grond'impurtanza en la musica dals Fränzlis. In pau a la giada èn els dentant vegnids remplazzads da l'accordeon.
|
|

|
|
|
Tar ils Fränzlis dad oz è il prenum "Franz" represchentà sulettamain en il num da la gruppa. Tant pli relevant è uss il num da famiglia Janett, la famiglia da musicists da Tschlin. Anc oz èn d'udir ils vegls sauts dals "Fränzlis originars", però betg pli a chaschun da sairas da saut, mabain sco musica da concert.
Ina tradiziun n'ha però betg survivì: entant che la musica dals Fränzlis era pli baud ina domena exclusivamain dad umens, tutga a partir da l'entschatta da quest tschientaner er ina dunna tar la furmaziun.
|
|

|
|
|
A l'entschatta sa preschentavan ils "Fränzlis da Tschlin" be sporadicamain al public. Bundant diesch onns è lur musica stada in tip per insiders. Cun la publicaziun da lur emprim portatun "pariampampam" l'onn 1996 è quai però sa midà dal tuttafatg. Adina pli blers levan udir ils musicists da l'Engiadina bassa ed anc uss dattan els blers concerts en Svizra ed a l'exteriur. L'onn 2000 è cumparì lur segund portatun "in viadi" ed en schaner dal 2005 è cumpari il terz.
Ils novs Fränzlis han spert sentì ch'els na levan betg be sunar ils vegls sauts tradiziunals. Uschia han els sviluppà en il decurs dal temp in stil persunal cun atgnas cumposiziuns ed adattaziuns particularas dals sauts vegls.
Las cumposiziuns novas cumprovan la simpatia dals musicists per il jazz e la musica classica. A lur lingua materna musicala, la musica populara, èn els però restads fidaivels. Las polcas, las mazurcas, ils valzers ed ils marschs vegls dattan perditga da la tradiziun multifara da l'Engiadina bassa. Medemamain èn d'udir las influenzas talianas, viennaisas, jenas e sa chapescha er rumantschas. Tant ils amis da la musica populara, sco er ils amaturs da la musica classica e schizunt ils amis da la musica da divertiment da stil elevà vegnan a chaschun dals concertsa lur quint.
|
|